آشتی عربستان با ایران، از حرف تا واقعیت!

سعدالله زارعی/ کارشناس مسائل خاورمیانه

روز گذشته روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی با اشاره به گام‌های عربستان و ایران برای رفع اختلافات نوشت که مقامات سعودی از پاکستان و عراق برای میانجی‌گری میان تهران و ریاض درخواست کمک کرده‌اند. به نوشته این روزنامه مقامات عراقی و پاکستانی پس از حمله به تاسیسات نفتی عربستان گفته‌اند که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان از آنها خواسته تا با همتایان ایرانی خود درباره تنش‌زدایی دو کشور گفت‌وگو کنند. در این رابطه باید توجه داشت که سعودی‌ها پیشنهادی به بغداد یا اسلام‌آباد نداده‌اند و عمران خان، نخست وزیر پاکستان و عادل عبدالمهدی، نخست وزیر عراق براساس علاقه‌ای که به ایفای نقش منطقه‌ای دارند با مقامات سعودی تماس گرفتند و خواستار میانجیگری شدند. در این راستا عبدالمهدی یک سفر و عمران خان دو سفر به ریاض داشتند.

بنابراین مشخص نیست که آیا سعودی‌ها نیز خواستار انجام این گفتگوها بوده‌اند یا خیر ولی آنچه مسلم است سفر عمران‌خان یا عبدالمهدی به ریاض به درخواست مقامات سعودی نبوده است.

نباید از نظر دور داشت که عربستان در برابر این تحرکات پاکستان و عراق واکنش روشنی نداشته است؛ یعنی باوجودیکه محمد‌بن سلمان اخیرا گفته که اولویت عربستان، گفتگوی سیاسی است و نه راه‌حل نظامی اما در عین حال در ملاقات‌ها و گفتگوهایشان با مقامات پاکستان و عراق خواستار آن شده‌اند که ایران امتیازی بدهد تا آنها نیز گامی بردارند. درواقع بن‌سلمان با چنین صحبت‌هایی می‌خواهد وانمود کند که عربستان طرف بحران‌ساز ماجرا نیست بلکه این ایرانی‌ها هستند که بحران ایجاد کرده‌اند لذا با هدف اینکه گفتگوی سیاسی صورت بگیرد ایران باید گام نخست را بردارد.

همچنین این مسئله که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان گفته ترجیح می‌دهد در برابر ایران از راه‌حل‌های سیاسی به جای گزینه نظامی استفاده کند کاملا طبیعی است. زیرا مقام هیچ کشوری نمی‌آید بگوید که جنگ و درگیری را بر صلح ترجیح می‌دهد. مهم این است که آن کشور یا دولت در عمل چه اقدامی انجام می‌دهند و حرف زدن خیلی اهمیتی ندارد. سعودی‌ها نیز تاکنون اقدام عملی در رابطه با تنش‌زدایی در روابط با ایران انجام نداده‌اند. بیانیه‌های آنها نیز کمکی به حل تنش‌های موجود نمی‌کند زیرا صحبت‌های آنها دچار تناقض است و هر روز یک حرف می‌زنند.

اگر یک روزی شاهد آن باشیم که سعودی‌ها در مواجهه با ایران یا یمن کوتاه آمدند این عقب‌نشینی یا کوتاه آمدن به معنای سر عقل آمدن ریاض نباید تعبیر شود بلکه به دلیل ناتوانی آنها است. همچنین اگر امروز ریاض در حال مقاومت است این مقاومت با هدف مخفی کردن ناتوانی‌شان در برابر انصارالله و ایران صورت می‌گیرد. آنچه که مسلم است سعودی‌ها نمی‌توانند جنگ یمن را بیش از این ادامه دهند و باید برای آن یک نقطه پایانی تعیین کنند. این نقطه پایان نیز دیری نخواهد پایید و احتمال آن می‌رود که تا پایان سال ۲۰۱۹ ما شاهد پایان جنگ علیه یمن باشیم. چون اساسا ظرفیت عربستان به گونه‌ای است که ادامه این جنگ برایشان غیرممکن شده است. از سوی دیگر سیاست‌های دونالد ترامپ در منطقه نیز باعث شده است که عربستان احساس کند آمریکا دیگر مانند گذشته در حمایت از این رژیم عمل نخواهد کرد.

شاهد بودیم که وقتی پهپاد آمریکایی توسط ایران سرنگون شد، واشنگتن هیچ واکنش عملی از خود نشان نداد. لذا هر کشوری که به آمریکا دل بسته باید به این نکته توجه داشته باشد که وقتی آمریکا برای سقوط پهپاد خود دست به اقدام عملی نمی‌زند آیا ممکن است به حمایت از سرزمین دیگری مانند عربستان وارد عمل شود؟ در نتیجه سیاست‌های ترامپ در قبال منطقه کاملا مشخص است و کشورهای دیگر منطقه نیز باید این موضوع را بپذیرند که معادلات منطقه در خود منطقه و توسط کشورهای منطقه حل و فصل خواهد شد و نه در میان قدرت‌ها و کشورهای فرامنطقه‌ای.

افزودن دیدگاه جدید

کد امنیتی

این قسمت برای تشخیص انسان از روبات ها می باشد

5 + 3 = Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.